RI&E opstellen: stappenplan voor een goede risico-inventarisatie en -evaluatie

Wat is een RI&E?

RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Je inventariseert welke gevaren en risico's er zijn voor de gezondheid en veiligheid van medewerkers, en je evalueert hoe groot die risico's zijn en of je ze voldoende beheerst. Het resultaat is een document met een plan van aanpak.

Denk aan fysieke belasting, werken op hoogte, gevaarlijke stoffen, machines, lawaai, werkdruk en agressie. Welke risico's voor jou gelden, hangt af van je branche en je werkzaamheden.

Voor wie is een RI&E verplicht?

In Nederland moet in het algemeen elke werkgever met personeel een RI&E hebben. Voor kleinere bedrijven gelden soms vereenvoudigingen, en in veel branches bestaan erkende branche-instrumenten. Of jouw RI&E extern getoetst moet worden, hangt af van de grootte van je organisatie en je branche. Bekijk altijd de actuele regels voor jouw situatie; dit artikel is geen juridisch advies.

Stap 1: risico's inventariseren

Begin met een overzicht van je locaties, functies, taken en machines. Loop de werkplekken door, praat met medewerkers en gebruik een vaste vragenlijst of sjabloon, zodat je niets vergeet. Medewerkers weten vaak het beste waar het schuurt.

Leg per onderwerp vast of het in orde is. Bij een antwoord dat in orde is, noteer je hoe het geregeld is en waarmee je dat kunt aantonen, zoals een procedure, keuringsrapport of foto.

Stap 2: risico's evalueren

Nu bepaal je hoe ernstig elk risico is. Een veelgebruikte methode is Kinney & Wiruth, waarbij je de kans, de blootstelling en het mogelijke effect beoordeelt en daar een risicoscore uit haalt. Zo kun je risico's vergelijken en bepalen wat het eerst aandacht nodig heeft.

Kijk ook naar wie er wordt blootgesteld. Een risico voor een kleine groep die er dagelijks mee werkt, weegt anders dan een risico dat iedereen af en toe raakt.

Stap 3: plan van aanpak opstellen

In het plan van aanpak beschrijf je welke maatregelen je neemt, wie ze uitvoert en wanneer ze klaar zijn. Werk daarbij van boven naar beneden:

• Substitutie: vervang het gevaar door iets veiligers.
• Technische maatregelen: bijvoorbeeld afscherming of afzuiging.
• Organisatorische maatregelen: werkafspraken, instructies, planning.
• Persoonlijke beschermingsmiddelen als laatste vangnet.

Stap 4: toetsing en vaststellen

Laat de RI&E waar nodig toetsen door een gecertificeerde arbodeskundige. Daarna stelt de werkgever hem vast en informeert of raadpleegt hij de medewerkers of de ondernemingsraad. Zorg dat je de definitieve versie en de bijbehorende besluiten bewaart.

Stap 5: actueel houden en evalueren

Een RI&E is nooit af. Herzie hem bij ingrijpende wijzigingen, zoals een nieuwe machine, een verbouwing, een incident of een nieuwe werkwijze. Controleer daarnaast periodiek of de maatregelen werken en of het restrisico acceptabel is.

Een voorbeeld: een magazijn met heftrucks

Stel, je hebt een magazijn met heftrucks, hoge stellingen en handmatig tillen. Bij het inventariseren merk je dat voetgangers en heftrucks dezelfde looproutes delen. Dat beoordeel je als een hoog risico, omdat de kans op een aanrijding aanwezig is en de gevolgen ernstig kunnen zijn.

In het plan van aanpak kies je maatregelen op meerdere niveaus: aparte looproutes (technisch), een snelheidsafspraak en instructie voor chauffeurs (organisatorisch) en een veiligheidsvest (PBM). Je koppelt aan elke maatregel een eigenaar en een deadline, en je controleert na een paar maanden of het risico echt is gedaald.

Veelgemaakte fouten bij het opstellen van een RI&E

Een RI&E die in een la verdwijnt, helpt niemand. De meeste problemen ontstaan niet bij het opstellen, maar erna.

• De RI&E wordt door één persoon achter een bureau ingevuld, zonder medewerkers te betrekken.
• Maatregelen staan in het plan, maar hebben geen eigenaar of deadline.
• Alleen fysieke risico's komen aan bod en werkdruk of agressie blijven buiten beeld.
• Na een nieuwe machine, verhuizing of incident wordt de RI&E niet herzien.
• Bewijs dat iets in orde is, ontbreekt, waardoor je het niet kunt aantonen.

Zo pak je het aan in de praktijk

Plan een vaste periode om de RI&E op te stellen en betrek een preventiemedewerker, een leidinggevende en een aantal medewerkers van verschillende afdelingen. Begin met de risico's die het meest voor de hand liggen en werk daarna verder. Een goede RI&E is een groeidocument dat je stap voor stap verbetert.

Neem vervolgens de maatregelen op in je gewone opvolging, zodat ze niet los van het dagelijkse werk staan. Zet een herinnering voor de reviewtermijn en start een herziening zodra er iets verandert.

RI&E opstellen met BrydgeOne

Met de module RI&E / plan van aanpak doorloop je deze stappen in één dossier. Je kiest een basissjabloon en vult aan met verdiepende sjablonen, beoordeelt risico's met Kinney & Wiruth en kiest maatregelen met de STOP-wizard, met eigenaar en deadline. Die maatregelen lopen automatisch door naar Acties. Voor de toetsing deel je een link waarmee de arbodeskundige 30 dagen alleen-lezen kan meekijken, zonder login.